Soms kom je tijdens het reizen mensen tegen die in een korte ontmoeting je iets meegeven wat bij je blijft. Dit gebeurde me 20 jaar geleden in Nieuw Zeeland toen ik een jongen tegenkwam die destijds aan een universiteit in Japan les gaf. Hij gaf me ten eerste het tot dan toe onbekende boek ‘Into the wild’ van Jon Krakauer. Een boek dat op een prachtige manier de ruimte beschrijft die een jonge ziel kan zoeken. Ook schetste deze medereiziger op een avond een cirkel met een stip in het midden en vertelde me over de beweging van concepten en meningen van groepen. Hij legde me uit dat wanneer je wilt weten wat de kern is van een gedachte van een groep of een concept, zoek dan mensen in het centrum op. Maar wil je de toekomst weten, ga dan naar de rand. Want een cirkel als deze is nooit gefixeerd maar altijd dynamisch. Hij beweegt. En ook al weet je niet niet in welke richting het centrum beweegt, het is altijd onderweg naar een plek die zich nu nog ergens aan de rand cirkel bevindt.
In ons werk luisteren we naar degenen die het te zeggen hebben in de organisatie en wat een meerderheid vindt. Maar net zo waardevol is de stem van hen aan de randen van de groep. Niet omdat we op zoek zijn naar dé waarheid of een completer beeld hiervan, maar ook omdat zij iets weten over het systeem wat wellicht anderen nog niet weten of kunnen zeggen. Én het kan de richting van de toekomst zijn.
De wereld van systemisch werk is ook dynamisch en altijd in ontwikkeling. Er staan een aantal grote namen in het centrum, zij bewegen, maar misschien nog wel meer bewegen er mensen naar hen toe. Maar er staan net zoveel mensen aan de randen. Zij weten andere dingen en kijken vanaf daar naar binnen naar het systemisch werk. Het zijn deze mensen, die wellicht nog meer dan de mensen in het centrum, invloed hebben op de beweging van de toekomst van het systemisch werk en denken.
Een prachtig voorbeeld hiervan is Daan van Kampenhout. Hij schoolde zich jaren in sjamanisme en schreef hier meerdere boeken over. Hij onderhield een intensieve correspondentie met Bert Hellinger, de grondlegger van het huidige systemisch werk. In de brieven onderzoeken ze de vele raakvlakken tussen het sjamanisme en het systemisch werk. De rituelen, de tijdloosheid en het werken met voorouders. Ook zijn er duidelijke verschillen, zoals het client gerichte perspectief bij het systemisch werk versus het gemeenschapswerk in het Sjamanisme. Daan schrijft hierover in dit boek en verrijkt daarmee het systemisch denken en werken. Hij rekt deze wereld op en schuift het een stukje zijn kant op. Niet omdat hij wil oprekken of schuiven, maar omdat hij toegang geeft tot zijn blik op het systemisch werk vanuit zijn eigen wijsheid. Uit welke cultuur je ook komt, welke religie je ook aanhangt, sjamanisme is de oudste spiritualiteit van de mensheid. Ergens zal je het herkennen.